Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini ve tüketici haklarını korumak amacıyla hazırladığı Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın olarak tüketilmeyen gıda ve bileşenlerini kapsayan bu düzenleme, piyasada yer alacak ürünler için sıkı denetim ve bilimsel onay şartları getiriyor.
YENİ GIDA TANIMI VE KAPSAMI GÜNCELLENDİ Yeni yönetmelik çerçevesinde, mikroorganizmalar, mantarlar veya alglerden elde edilen ve yeni bir moleküler yapıya sahip gıdalar “yeni gıda” olarak sınıflandırılıyor. Ayrıca, hücre veya doku kültürü ile üretilen gıdalar ve özel üretim süreçleriyle besin yapısı önemli ölçüde değişen ürünler de yeni kapsamda yer alıyor. 100 nanometreden daha küçük boyutlara sahip özel amaçlı üretilen nanomateryaller de yönetmelik doğrultusunda denetlenecek.
YASAK VE İSTİSNALAR BELİRLENDİ Yönetmelikte, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda kesin yasaklar getirildi. Bu noktada:
– Domuz ve böcek kaynaklı gıdalar için yapılan başvurular kabul edilmeyecek.
– Bu ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”nde yer alması ve piyasaya sürülmesi yasaklandı.
– GDO’lu ürünler, enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericiler, kendi özel mevzuatlarına tabi olmaya devam edecek.
ONAY VE DENETİM PROSEDÜRÜ Gıda işletmecileri, yeni bir ürün piyasaya sunmadan önce Bakanlığa danışmak ve onay almak zorunda. Süreç şu şekilde işleyecek:
1. Bilimsel Değerlendirme: Başvurular, Bakanlık içinde oluşturulan Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde incelenecek.
2. Güvenlik Şartı: Gıdanın insan sağlığına risk oluşturmadığına dair bilimsel veriler sunulması gerekecek.
3. Tüketici Bilgilendirmesi: Yeni ürünlerin mevcut gıdalarla besin değeri açısından karşılaştırılabilir olması şartı aranacak.
4. İzleme: Ürün piyasaya çıktıktan sonra gıda güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından izleme süreci uygulanabilecek.
ÜRETİCİLERİN HAKLARI KORUNUYOR Yeni yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını korumak için sunulan bilimsel veriler hakkında 5 yıl süreyle veri koruma sağlıyor. Bu süre içinde, ilk başvuru sahibinin verileri izinsiz olarak başka bir başvuru için kullanılamayacak. Ancak, üreticinin adı, ürün tanımı ve güvenlik değerlendirmesi sonuçları kamuya açık olacak.
GELENEKSEL GIDALAR İÇİN KOLAYLAŞTIRILMIŞ PROSEDÜR Uygulamasında daha önce en az 25 yıl boyunca güvenli bir tüketim geçmişi bulunan gıdalar için daha kısa sürede bildirim prosedürü uygulanacak. Bilimsel Komisyon, 4 ay içinde güvenlik itirazında bulunmazsa, bu gıdalar “geleneksel gıdalar” listesine alınarak satışına izin verilecek.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR Mevcut işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre verildi. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler, raf ömrü sona erene kadar satılabilecek. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlerin 5996 sayılı Kanun kapsamına göre idari yaptırımlara tabi tutulacağı belirtiliyor.
